Katedra Historii Języka Polskiego Uniwersytetu Łódzkiego




Prof. dr hab. Elżbieta Umińska-Tytoń

portret e.tytoniowa@wp.pl

Konsultacje: wtorek godz. 9.00-10.00

p. 3.83

Badania naukowe:

Zainteresowania naukowo-badawcze prof. dr hab. Elżbiety Umińskiej - Tytoń obejmują kilka kręgów tematycznych:

  • 1. Onomastyka ze szczególnym uwzględnieniem antroponimii i urbonimii. Imiona łodzian były tematem rozprawy doktorskiej. Opublikowała szereg artykułów o różnych aspektach funkcjonowania imion w procesie komunikacji. Wraz z prof. D. Bieńkowską opracowała słownik nazewnictwa miejskiego Łodzi.
  • 2. Badanie języka mówionego mieszkańców miast. Uczestniczyła w pracach eksploracyjnych, w nagrywaniu tekstów i gromadzeniu kartoteki leksykalno-frazeologicznej do badania polszczyzny mówionej mieszkańców Łodzi. Razem z prof. D. Bieńkowską opublikowała Słownik dwudziestowiecznej Łodzi. Konteksty historyczne, społeczne i kulturowe. Opracowanie poszerzone zostało o charakterystykę historycznej polszczyzny naszego miasta autorstwa M. Cybulskiego. Z tym nurtem związane są też badania regionalnych odmian polszczyzny.
  • 3. Zagadnienia dotyczące historycznej stylistyki języka polskiego. Badanie historii kształtowania się stylu potocznego na podstawie rozmaitych źródeł XVIII- i XIX-wiecznych reprezentujących styl potoczny a także różne odmiany prozy użytkowej. Opublikowała z tego zakresu dwie książki: Polszczyzna potoczna XVIII wieku oraz Słownictwo polszczyzny potocznej XIX wieku.
  • 4. Historyczna pragmatyka językowa, historia obyczaju językowego. Jest autorką monografii Polszczyzna dziewiętnastowiecznych salonów.
  • 5. Zagadnienia języka religijnego. Obecnie przygotowuje we współpracy z dr Elżbietą Kucharską z Uniwersytetu Wrocławskiego rodzaj słownika o roboczym tytule Tytuły, nazwy godności i urzędów osób duchownych w Polsce.

    Za działalność naukową kilkakrotnie otrzymała nagrody Rektora Uniwersytetu Łódzkiego.

    Prof. Umińska-Tytoń działa też w strukturach PAN jako współpracownik Komitetu Onomastycznego oraz członek Komisji Języka Religijnego przy Radzie Języka Polskiego.

    Ważniejsze publikacje:

      Książki:

    • Polszczyzna potoczna XVIII wieku, Łódź 1992.
    • Słownictwo polszczyzny potocznej XIX wieku, Łódź 2001, ss. 214.
    • Słownik dwudziestowiecznej Łodzi (konteksty historyczne, społeczne, kulturowe), Łódź 2007 (współautorstwo z D. Bieńkowską i M. Cybulskim).
    • Nazewnictwo miejskie Łodzi, Łódź 2012 (współautorstwo z D. Bieńkowską).

      Artykuły:

    • Formy pochodne imion derywowane sufiksalnie (na przykładzie imion łódzkich), „Studia Językoznawcze” X, 1984, s. 107 – 155.
    • Popularne imiona w Łodzi, „AUL FL” 15, 1987, s. 61 – 91.
    • Imiona w Polsce używane na tle tradycji kulturowych, „RKJ ŁTN” XLV, 2000, s. 131 – 206.
    • Leksyka ginąca w polszczyźnie mówionej Łodzian [w:] Miasto – teren koegzystencji pokoleń, Łódź 1999, s. 228 – 235.
    • Porównania w mówionej polszczyźnie łodzian [w:] Opuscula Polonica et Russica 3, 1995, s. 87 – 94.
    • Co wiemy o łódzkich regionalizmach leksykalnych? [w:] Wielkie miasto. Czynniki integrujące i dezintegrujące, Łódź 1995, s. 62 – 70.
    • O nazwie rabacji galicyjskiej, W: Studia historycznojęzykowe UŚ, Prace Językoznawcze, Katowice 2001, s.232-238.
    • Niektóre kulturowe aspekty współczesnego imiennictwa polskiego, W: Nazwy własne a kultura. Polska i inne kraje słowiańskie, red. Z. Kaleta, Warszawa 2003, s.121-147.
    • Komplementy czyli piękne słówka, W: Piękno duchowe, piękno materialne, red. A. Tomecka-Mirek, Łódź 2004, s.705-714.
    • Z badań nad polszczyzną salonów XIX i początku XX wieku, W: Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2004, s.109-120.
    • Związek frazeologiczny a formuła (problemy opisu leksykograficznego) W: Polszczyzna mówiona mieszkańców miast. Księga referatów z konferencji językoznawczej w Białymstoku, pod red. H. Sędziak, Białystok 2004, s.199-210 (współautor: D. Bieńkowska).
    • O zaklinaniu się typu „jak Boga (babcię) kocham” , W: Rytuał. Język . Religia, red. R. Zarębski, Łódź 2005, s.551-558.
    • Persona i osoba oraz formy pokrewne w historii języka polskiego (na podstawie źródeł leksykograficznych), W: Osoba i osobowość - czynniki je kształtujące, red. M. Pietrzak, Łódź 2006, s.7-22. (współautor D. Bieńkowska)
    • Osobowość a idiostyl (na podstawie tekstów Natalii Han-Ilgiewicz), Studia Językoznawcze U. Sz. T.5, Szczecin 2006, s.229-242.
    • Pamięć miasta. O nieoficjalnym nazewnictwie miejskim Łodzi, W: Onimizacja i apelatywizacja, red. Z. Abramowicz, E. Bogdanowicz, Białystok 2006, s.637-648.
    • Imiona chrzestne w polskich rodach arystokratycznych, W: Munuscula linguistica in honorem Alexandrae Cieślikowa oblata, Kraków 2006, s. 473-492.
    • Od salonu bawialnego do salonu fryzur, W: W kręgu polszczyzny dawnej i współczesnej, Księga ofiarowana dr hab. Kazimierzowi Długoszowi, profesorowi Uniwersytetu Szczecińskiego, pod red. Ewy Kołodziejek, Szczecin 2006, s.119-128.
    • Tabu językowe w polszczyźnie salonowej XIX wieku, W: Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze 2005, red. S. Borawski, M. Hawrysz, Zielona Góra 2006, s.281-296.
    • Język mieszkańców Łodzi w utworach literackich, W: Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, pod red. M. Święcickiej, Bydgoszcz 2006, s.249-263.
    Plac Wolności


  • Katedra Historii Języka Polskiego
    Uniwersytetu Łódzkiego

    ul. Pomorska 171/173
    Łódź
    e-mail: khjp.ul@interia.pl