Katedra Historii Języka Polskiego Uniwersytetu Łódzkiego





Zajęcia pracowników Katedry Historii Języka Polskiego, zwłaszcza bl. A,
zob. na stronach:
www.uni.lodz.pl (zakładka: usosweb)
lub www.filolog.uni.lodz.pl

WYMAGANIA EGZAMINACYJNE


WYKAZ ZAGADNIEŃ DO EGZAMINU Z GRAMATYKI HISTORYCZNEJ JĘZYKA POLSKIEGO Z DIALEKTOLOGII


Obowiązuje poprawne przeczytanie fragmentu tekstu staropolskiego i tekstu gwarowego oraz ich analiza gramatyczna. Program ten obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku ak. 2014/2015. Studenci, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 zdawać będš egzamin bez zagdanień dialektologicznych, tzn. bez punktu 24.

WYKAZ ZAGADNIEŃ DO EGZAMINU Z HISTORII JĘZYKA POLSKIEGO


  1. Periodyzacja dziejów języka polskiego (kryteria wewnątrz- i zewnątrzjęzykowe);
  2. Rozwój słownictwa w dobie staropolskiej
    • dziedzictwo prasłowiańskie
    • wpływy czeskie, łacińskie i niemieckie;
    • zmiany znaczeniowe;
    • staropolskie imiona dwuczłonowe a imiona chrześcijańskie;
  3. Zakres użycia języka polskiego w Średniowieczu
    • w szkole
    • w kościele
    • na dworze
    • w kancelarii;
  4. Zróżnicowanie stylistyczne polszczyzny średniowiecznej (na przykładzie zabytków języka polskiego);
  5. Warunki rozwoju języka polskiego w XVI wieku:
    • zakres użycia polszczyzny
    • rozwój teoretycznej refleksji o języku (gramatyki, słowniki, teoria języka Górnickiego)
    • humanizm a język (rola wielkich pisarzy)
    • reformacja a język (przekłady biblijne)
    • rola drukarstwa (oficyny wydawnicze, kształtowanie się normy ortograficznej)
    • rozwój słownictwa (wpływy włoskie, rozwój synonimiki, rozwój słownictwa abstrakcyjnego);
  6. Rozwój polskiej ortografii;
    • Dyskusja o pochodzeniu polskiego języka literackiego
    • termin: język literacki
    • teoria małopolska i wielkopolska (przedstawiciele, argumenty językowe i pozajęzykowe)
    • cechy dialektalne czasowo obecne w języku literackim;
  7. Język polski w XVII wieku
    • sytuacja językowa w Polsce w XVII wieku (Polska wielonarodowościowa i wielokulturowa; znaczenie wojen; pozycja polszczyzny w świecie)
    • zapożyczenia orientalne
    • socjolekt szlachecki (cechy j?zyka szlachty, oratorstwo )
  8. łacina a język polski
    • zapożyczenia z łaciny w zakresie leksyki
    • makaronizowanie (przyczyny, przejawy, przykłady tekstów makaronizowanych)
    • wpływ łaciny na rozwój systemu gramatycznego;
    • znaczenie łaciny jako języka prestiżowego dla rozwoju polszczyzny.
  9. Polszczyzna w czasach saskich (opinie językoznawców i ludzi Oświecenia);
  10. Język polski w dobie Oświecenia
    • reforma szkolnictwa i jej znaczenie dla rozwoju języka polskiego;
    • działalność KEN (gramatyki, słowniki, podręczniki, kształtowanie polskiej terminologii naukowej);
    • styl klasycystyczny w języku;
  11. Rola francuszczyzny w rozwoju języka polskiego
    • przyczyny wpływów francuskich
    • zakres tematyczny, zasięg społeczny i trwałość w języku galicyzmów
    • kulturowa rola francuszczyzny
    • wpływ języka francuskiego na system gramatyczny polszczyzny;
  12. Polszczyzna pod zaborami
    • sytuacja języka polskiego w poszczególnych zaborach;
    • rusyfikacja i germanizacja i ich skutki;
    • zrónicowanie regionalne polszczyzny. Regionalizm a dialektyzm. Przyczyny powstawania różnic językowych między regionami;
    • puryzm językowy, XIX- wieczne poradnictwo językowe, narodziny naukowego językoznawstwa;
  13. Język polski w XX wieku
    • wpływ II wojny światowej na język polski
    • przemiany społeczne a język
    • rewolucja techniczna a język
    • rola języka angielskiego we współczesnej polszczyźnie.

WYKAZ ZAGADNIEŃ DO EGZAMINU Z JĘZYKOZNAWSTWA OGÓLNEGO

  • Pojęcia znaku i języka.
  • Cechy definicyjne języka naturalnego. Definicja znaku, typy znaków; znaki naturalne i konwencjonalne: symptomy, sygnały, symbole
  • Poziomy (płaszczyzny, podsystemy) systemu językowego i ich jednostki.
  • Systemy pisma a jednostki języka.
  • Piktografia i ideografia. Sylabariusze i alfabety
  • Wiedza o języku w starożytności.
  • Panini; teorie physei i thesei; spór o analogię i anomalię; język . myśl . rzeczywistość w teorii Arystotelesa.
  • Ewolucjonizm XIX-wieczny.
  • Znaczenie prac Raska, Boppa i Grimma; teorie Schleichera i Schmidta; szkoła młodogramatyczna, jej podstawowe założenia, metody i wyniki badań.
  • Klasyfikacja genetyczna języków.
  • Pojęcia pokrewieństwa języków i rodziny językowej; rodzina języków indoeuropejskich: języki indyjskie, starożytne i współczesne języki irańskie, język grecki w różnych epokach, języki italskie, romańskie, celtyckie w starożytności i obecnie, germańskie, bałtyckie, słowiańskie i in. Rodzina językowa semito-chamicka (afro-azjatycka). Rodziny języków uralskich, ałtajskich, chińsko-tybetańskich. Inne ważniejsze języki świata.
  • Klasyfikacja typologiczna języków.
  • Rodzaje uniwersaliów językowych; typologia fonologiczna; morfologiczna: analityczność a syntetyczność,
  • podstawowe cechy języków izolujących, fleksyjnych, aglutynujących, alternacyjnych, polisyntetycznych; typologia składniowa, języki ergatywne i nominatywne; Typologia semantyczna: systemy zaimkowe i liczebnikowe; gatunki mowy w różnych kulturach.
  • Klasyfikacja geograficzna i społeczna języków.
  • Zróżnicowanie geograficzne a społeczne; język, dialekt, socjolekt i pojęcia pokrewne; kontakt między językami: interferencja, substrat, superstrat; bilingwizm, dyglosja, przełączanie i mieszanie kodów; powinowactwo języków, ligi językowe; pojęcie pidżynu i języka kreolskiego. Społeczna funkcja języka; hierarchia języków ze względu na ich społeczne znaczenie; języki międzynarodowe: funkcje języków: angielskiego, hiszpańskiego, francuskiego, rosyjskiego; rola kulturowa starożytnych i współczesnych języków indoeuropejskich i semickich; język a naród i państwo; pojęcie polityki językowej.
  • Wykaz literatury

    Opracowania podstawowe
    1. I. Bobrowski, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków 1998
    2. Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Wrocław 1993
    3. Encyklopedia języka polskiego, red. M. Kucała, S. Urbańczyk, Wrocław 1999
    4. A. Furdal, Językoznawstwo otwarte, Wyd. III, Ossolineum 2000
    5. Z. Gołąb, A. Heinz, K. Polański, Słownik terminologii językoznawczej, Warszawa 1968
    6. Ch. F. Hockett., Kurs językoznawstwa współczesnego, Warszawa 1968
    7. Języki indoeuropejskie, red. L. Bednarczuk, Warszawa, t. 1, 1986, t. 2, 1988
    8. E. Łuczyński, J. Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk, 2006
    9. A. Majewicz, Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa 1989
    10. T. Milewski, Językoznawstwo, Warszawa 1965 (i wyd. nast.)
    11. F. de Saussure, Kurs językoznawstwa ogólnego, Warszawa 1961
    12. A. Weinsberg, Językoznawstwo ogólne, Warszawa 1983 (cz. A: Przedmiot i działy językoznawstwa)
    13. B. L. Whorf, Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa 1982
    14. A. Wierzbicka, Język - umysł - kultura, Warszawa 1999

    WYKAZ ZAGADNIEŃ DO EGZAMINU Z METODOLOGII BADAŃ JĘZYKOZNAWCZYCH


    Słowotwórstwo w kontekście historycznojęzykowym


    1. Miejsce słowotwórstwa w języku (stosunek do fleksji, leksyki i semantyki)
    2. Kategorie słowotwórcze a kategorie pojęciowe
    3. Kognitywne kategorie pojęciowe w słowotwórstwie współczesnej i dawnej polszczyzny
    4. Udział prefiksów obcych w kształtowaniu kategorii pojęciowych
    5. Metodologie badań słowotwórczych wykorzystywane w opisie polszczyzny w ujęciu historycznym (strukturalna interpretacja historii języka, ewolucja perspektywiczna, opis gniazdowy)
    6. Sposoby spojrzenia na słowotwórstwo historyczne i ich realizacje (nazwiska, prace, szkoły) (opis wybranej struktury czasowej, opis kategorii lub zestawu środków morfologicznych w ujęciu porównawczym: staropolszczyzna a współczesność, opis zjawiska w ujęciu rozwojowym)
    7. Sposoby gromadzenia i opracowywania materiału w badaniach słowotwórczych w ujęciu historycznym
    8. Niebezpieczeństwa w analizie słowotwórczej dawnego materiału
    Lektura obowiązkowa

  • I. Bajerowa, Strukturalna interpretacja historii języka, "Język Polski" XLIX, z. 2, 1969, s. 81-103.
  • K. Kleszczowa, Przemiany systemu słowotwórczego, [w:] Rozprawy o historii języka polskiego, red. S. Borawski, Zielona Góra 2005, s. 253-290.
  • R. Zarębski, Rzeczownikowe prefiksy obcego pochodzenia w historii języka polskiego, Łódź 2012 (wstęp, s. 5-31; rozdział IV: Charakterystyka semantyczna..., s. 277-298)
  • Lektura uzupełniająca

  • O. Wolińska, Możliwości zastosowania opisu gniazdowego w diachronii, "Poradnik Językowy", 1994, z. 5-6, s. 63-69.
  • Rola materiału onomastycznego w badaniach historycznojęzykowych


  • Tendencje językowe (słabe i mocne)
  • Przykłady tendencji słabych
  • Tendencje słabe w materiale onomastycznym
  • Wnioski z analiz (W. Taszycki, B. Dunaj, M. Sulisz)

  • Lektura obowiązkowa

  • W. Taszycki, O słabych tendencjach językowych na materiale polskim spostrzeżeń kilka, w: tenże, Rozprawy i studia polonistyczne, t. 4, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968.
  • Lektura uzupełniająca

  • W. Taszycki, Z dawnych podziałów dialektycznych języka polskiego. Cz I: Przejście ra->re-, cz. II: Przejście ja->je-, w: tenże, Rozprawy i studia polonistyczne, t. 2, Wrocław-Kraków-Warszawa 1961.
  • B. Dunaj, Język najstarszej doby piśmiennej (XII-XIII w.), Kraków 1976 (wstęp, fragmenty dotyczące przejścia ra->re-, ja->je-).
  • Metody badania leksyki


  • Metody opisu leksyki w opracowaniach
  • Problemy szczegółowe
    • zasady doboru źródeł
    • wiarygodność słowników, rodzaje kwalifikatorów, wartość materiału ilustracyjnego w słowniku, rola kontekstu w badanym źródle
    • uwikłanie frazeologiczne
    Przydatne lektury

    • Słownictwo współczesnego języka polskiego. Listy frekwencyjne, Warszawa 1974
    • R. Tokarski, Zapożyczenie leksykalne a zmiany znaczenia w polu wyrazowym, "Język Polski" LV, 1975, z. 4, s. 275 - 282
    wybrane badania leksyki:

    • B. Kudra, Kreatywność leksykalna w dyskursie politycznym polskiej prasy lat 80. i 90., Łódź 2001
    • E. Umińska-Tytoń, Słownictwo polszczyzny potocznej XIX w., Łódź 2001
    • M. Białoskórska, Słownictwo prasy polskiej połowy XIX w. Zjawiska progresywne i recesywne, Szczecin 1992
    • T. Skubalanka, Niektóre problemy historii stylu poetyckiego w Polsce, w: taż, O stylu poetyckim i innych stylach języka. Studia i szkice teoretyczne, Lublin 1995, s. 24-35.

    Badania stylistyczne

  • Analiza filologiczna a stylistyczna
  • Pojęcie gramatyki stylistycznej
  • Metoda porównawcza w badaniach stylistycznych (kontekst czasowy, kulturowy, językowy i tekstowy; zjawiska indywidualne a ogólne)
  • Metoda retrospekcji w badaniach stylistycznych
  • Rola kompetencji badacza
  • Przydatność ujęć statystycznych w stylistyce
  • Obszary badań stylistycznych
    • język osobniczy
    • styl dzieła literackiego, językowa kreacja świata przedstawionego
    • styl epoki
    • styl gatunku
    • styl tekstów użytkowych
    Przydatne lektury

    • T. Skubalanka, Porównywanie w badaniach stylistycznych, w: taż, O stylu poetyckim i innych stylach języka, Lublin 1995, s. 90 - 100.
    • T. Skubalanka, Wprowadzenie do gramatyki stylistycznej języka polskiego, rozdz. Podstawowe pojęcia gramatyki stylistycznej, Lublin 2000, s. 33 - 54.
    • D. Buttler, Statystyka leksykalna a badanie odmian stylowych języka polskiego, "Przegląd Humanistyczny" 4, 1979, s. 75 - 90.
    • M. Pietrzak, Językowe środki kreowania postaci w twórczości historycznej H. Sienkiewicza, Łódź 2004
    • Słownictwo i frazeologia S. Żeromskiego - cykl prac pod red. K. Handke

    Metody badań semantycznych


    • Metoda analizy polowej słownictwa - główne idee, modyfikacje i zastosowania.
    • Metoda rozkładania znaczeń - jej warianty (semantyka składnikowa, koncepcja A. Wierzbickiej) i zastosowania.
    • Aparat badawczy składni semantycznej (predykatowo-argumentowej) - możliwości wykorzystania w analizie semantycznej.
    Przydatne lektury:

    • W. Pisarek, Pojęcie pola wyrazowego i jego użyteczność w badaniach stylistycznych, "Pamiętnik Literacki" LXIII, 1967, s. 493-516.
    • E. Jędrzejko, Struktura i funkcja leksyki światła w twórczości K. I. Gałczyńskiego (na przykładzie poematu "Bal u Salomona"), w: Język Artystyczny, t. 5, red. A. Wilkoń, Katowice 1987, s. 7-27.
    • A. Wierzbicka, Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne, Lublin 2006, rozdz. 1 p. 2: Elementarne jednostki semantyczne, s. 25-30.
    • E. Jędrzejko, O językowych wykładnikach pojęcia WSTYD w różnych koncepcjach opisu, "Język a Kultura", t. 14: Uczucia w języku, Wrocław 2000, s. 59-75.
    • A. Pajdzińska, Niezwykłe diatezy w polskiej poezji współczesnej, w: Stylistyczna akomodacja systemu gramatycznego, red. T. Skubalanka, Wrocław 1988, s. 107-116.
    • E. Woźniak, Ofiary i krzywdziciele. Studium postaci w przedtrydenckim piśmiennictwie pasyjnym, Łódź 2007, rozdz. 2.2: Metoda i porządek analizy materiału, s. 27-34; rozdz. II.1: Judasz, s. 161-186 lub rozdz. III.1: Piłat, s. 267-295.

    Badania tekstów biblijnych


  • Teksty biblijne jako podstawa badań językowych
    • kulturowa rola tekstu biblijnego
    • długa tradycja przekładowa (zróżnicowana podstawa tłumaczenia i metody przekładu)
  • Perspektywy badawcze
    • kształtowanie się polskiego stylu biblijnego
    • przeobrażenia stylu biblijnego
    • kształtowanie się stylistycznej wartości leksyki (synonimia w przekładach biblijnych)
    • proces stabilizacji frazeologii biblijnej
    • nazwy własne w przek?adach
    • gatunki biblijne
  • Pojęcie odmiany języka religijnego
    • kazania i homilie
    • modlitwy i modlitewniki
    • pieśni
    • urzędowe teksty Kościoła
    Przydatne lektury:

    • D. Bieńkowska, Polski styl biblijny, Łódź 2002.
    • D. Bieńkowska, Słownictwo i frazeologia w Psałterzu przełożonym przez ks. Jakuba Wujka (1594), t.1 ? 2, Łódź 1999.
    • R. Zarębski, Nazwy osobowe w polskich przekładach Nowego Testamentu, Łódź 2006, Wstęp, s. 9 - 28.

    Tekst jako przedmiot badań lingwistycznych


    • Geneza badań nad tekstem.
    • Przedstawiciele, najważniejsze opracowania.
    • Definicja tekstu (wykładniki tekstowości).
    • Tekst a dyskurs.
    • Spójność tekstu; spójność a typ tekstu.
    • Metatekst (rozumienie, operatory tekstowe)
    • Delimitacja tekstu (czym jest, jakie płaszczyzny tekstu obejmuje).
      • rama tekstu.
      • komponenty inicjalne (tytuł - w tekście literackim i użytkowym; zwroty adresatywne, formuły werbalne, sentencje, motto)
      • komponenty finalne (formuły werbalne, sentencje, typy akapitów końcowych);
      • delimitacja wewnątrztekstowa (co badać, na jakie problemy kierować uwagę; zmiany linii tematycznej, rodzaje akapitów wewnątrztekstowych)
    Podstawowe opracowania:

    • Dobrzyńska T., 1993, Tekst. Próba syntezy, Warszawa; (skrócona wersja pracy znajduje się w Encyklopedii kultury polskiej XX wieku, t. 2, Współczesny język polski).
    • Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmi?ska S., 2009, Tekstologia, Warszawa.
    • Żydek-Bednarczuk, 2005, Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu, Kraków.
    • Wojtak M., Analiza gatunków prasowych, Lublin 2008.
    • Dobrzyńska T., 1978, Delimitacja tekstu pisanego i mówionego, [w:] Tekst. Język. Poetyka, pod red. M. R. Mayenowej, Wrocław, s. 101-118.
    • Duszak A., 1998, Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa.

    Metody badania gatunku

    • Historia badań genologicznych (ujęcia: M. Bachtina, S. Skwarczyńskiej i A. Wierzbickiej).
    • Złożoność jako wyznacznik gatunkowy: gatunki pierwotne i wtórne; proste i złożone.
    • Pojęcie gatunku mowy.
    • Opis gatunku wg Marii Wojtak (wyznaczniki gatunkowe: strukturalne, pragmatyczne, poznawcze i stylistyczne).
    • Pojęcie wzorca gatunkowego i jego wariantów: wzorca kanonicznego, wzorca alternacyjnego i adaptacyjnego.
    Podstawowe opracowanie:
    • Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin 2004
    • Wojtak M., Analiza gatunków prasowych, Lublin 2008.
    • Witosz B., Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, Katowice 2005.
    • Bauer Z., Gatunki dziennikarskie, [w:] Dziennikarstwo i świat mediów, red. Z. Bauer, E. Chudziński, Kraków 2004.
    • Seria: Gatunki mowy i ich ewolucja, T. I-IV, red. D. Ostaszewska, Katowice.
    • Furman W., Kaliszewski A., Wolny-Zmorzyński K., Gatunki dziennikarskie. Specyfika ich tworzenia i redagowania, Rzeszów 2000.

    Językoznawstwo statystyczne

    • Przydatność metod statystycznych w badaniach lingwistycznych
    • Etapy analiz z wykorzystaniem metod statystycznych
    • Słowniki frekwencyjne, ich zastosowanie
    • Aspekty ilościowe systemu języka (statystyka leksykalna)
    Podstawowe opracowanie:
    • J. Sambor, Język polski w świetle statystyki, w: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 503-526.
    • T. Skubalanka, Podstawy analizy stylistycznej, roz. 15: Kilka słów o metodach statystycznych, Lublin 2001.
    • D. Kowalska, Sztuka słowa Mikołaja Reja. Studium stylistycznojęzykowe Psałterza Dawidowego, część I roz. I, 1.2.3 (s. 49-57).

    JĘZYK i KULTURA REGIONU - ZAGADNIENIA DO EGZAMINU I LITERATURA

    Region i regionalizm - w ujęciu kulturowym (pojęcie małej ojczyzny, regionalizm w literaturze, kultura regionu jako wartość); w ujęciu językoznawczym (region a dialekt, terytorialne odmiany polszczyzny a gwary ludowe, pojęcie polszczyzny regionalnej, regionalizm językowy a dialektyzm)

  • Region, regionalizm - pojęcia i rzeczywistość. Zbiór studiów, red. K. Handke, Warszawa 1993, s. 151-160.
  • Handke K., 1997, Polszczyzna regionalna - problematyka i stan badań, [w:] taż, Rozważania i analizy językoznawcze, Warszawa, s. 205-216.
  • Gala S., Geneza i miejsce regionalizmów w polszczyźnie współczesnej, "Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń ŁTN" 2001, t. LV, s. 113-119.

    Język polskiej wsi na tle przemian współczesnej polszczyzny. Stan współczesnych gwar, zróżnicowanie społeczne i pokoleniowe. Zjawisko dyglosji, przełączanie kodów, powstawanie tzw. kodów mieszanych.

  • J., Kurek H., Język wsi, [w:] Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, red. S. Gajda, Opole 2011, s. 440-459.
  • Pelcowa H., Stare i nowe w języku polskiej wsi XXI wieku, W: Tradycja i nowoczesność. Red. E. Woźniak , Łódź 2008, s.507 - 516.
  • Gala S., Zmiany w gwarach Polski centralnej w XX wieku, [w:] Interferencje w językach i dialektach słowiańskich, red. E. Umińska-Tytoń, Łódź 1997, s. 33-59.

    Gwara jako wykładnik tożsamości kulturowej. Słownictwo gwarowe jako odbicie kultury materialnej (nazwy potraw, sprzętów , strojów, itd.) oraz duchowej (mądrość ludowa we frazeologii, ludowa wizja świata - symbolika, etymologia ludowa, wierzenia - zamowy, rytuały słowne).

  • K. Szcześniak, Wschodniosłowiańskie zamowy jako przykład tekstu rytualnego, W: Rytuał. Język - religia, red. R. Zarębski, Łódź 2005, s. 505 - 518.
  • Aldona Skudrzyk i Elżbieta Rudnicka-Fira, Dialektologia. Materiały pomocnicze. Cz. 2. Konteksty etnolingwistyczne, Katowice 2010.

    Pogranicza kulturowe i językowe. Gwara przejściowa i mieszana. Specyfika gwar Polski środkowej jako gwar pogranicznych. Obszary językowo - kulturowe rejonu centralnego (Łowickie, Opoczyńskie, Sieradzko-wieluńskie, gwary czeskie).

  • Gala S., Język regionu, [w:] Zarys monografii województwa łódzkiego. Funkcja regionalna Łodzi i jej rola w kształtowaniu województwa, red. S. Liszewski, Łódź 2001, s. 193-200.
  • Gala S., Pograniczny charakter gwar piotrkowskich, "Studia i Materiały Polonistyczne" 1997, t. 3, s. 145 - 151.

    Status kaszubszczyzny. Argumenty wewnątrzjęzykowe i zewnątrzjęzykowe przytaczane w dyskusji na temat statusu współczesnej kaszubszczyzny.

  • Zieniukowa J., Kaszubszczyzna, [w:] Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, red. S. Gajda, Opole 2001, s. 477-491.

    Pojęcie folkloru ludowego. Gatunki tekstów folkloru. Tekst folklorystyczny jako tekst ustny. Badania folklorystyczne O. Kolberga.

  • Jakitowicz Maria, Wróblewska Violetta, red., Podanie - legenda w tradycji ludowej i literackiej, Toruń 2007.
  • Niebrzegowska-Bartmińska Stanisława, Wzorce tekstów ustnych w perspektywie etnolingwistycznej, Lublin 2007.
  • Wójcicka Marta, Dawno to temu, już bardzo dawno. Formuły ramowe w tekstach polskiej prozy ludowej, Lublin 2010.

    Ludowy styl artystyczny. Regionalne i ponadregionalne cechy ludowego stylu artystycznego. (analiza przykładów)

  • Bartmiński J., Ludowy styl artystyczny, [w:] Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 223-233.
  • Bartmiński Jerzy, Folklor - język - poetyka, Wrocław 1990.
  • Słownik folkloru polskiego, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1965.

    Gwara w odbiorze użytkowników języka ogólnego. Wartościowanie mowy ludu. Gwara podhalańska i jej aksjologia (stereotyp górala). Kulturowy odbiór gwar wschodnich (Sami swoi, Konopielka). Gwara ludowa jako tworzywo literackie. Stylizacje gwarowe. Elementy gwary w TV i reklamie.

  • Dubisz S., Stylizacja gwarowa w polskiej prozie trzydziestolecia powojennego (nurt ludowy w latach 1945 - 1975), Wrocław 1986
  • Sicińska K., Styl cyklu opowiadań "Na Skalnym Podhalu" Kazimierza Tetmajera, Łódź 2009.

    Gwary śląskie. Specyfika subregionów Śląska. Problem "języka śląskiego". Gwara śląska jako wyraz tożsamości etnicznej i kulturowej.

  • Wyderka B., Zadania dialektologii wobec przemian językowych na Śląsku, [w:] Teoretyczne, badawcze i dydaktyczne założenia dialektologii, red. S. Gala, Łódź 1998, s. 143-151.
  • Wyderka B., Językowe subregiony Śląska, "Z polskich studiów slawistycznych", seria 10, Językoznwstwo, 2002, s.263 - 270.
  • Skudrzykowa A., Gwara śląska - świadectwo kultury, narzędzie komunikacji. Sytuacja językowa w miastach Górnego Śląska, Katowice 2001, s. 51 - 130.

    Język miasta na tle odmian współczesnej polszczyzny. Teksty miejskiej polszczyzny mówionej (Łódź, Śląsk, Kraków, Poznań, Częstochowa). Badania polszczyzny miejskiej.

  • Bieńkowska D., Cybulski M., Umińska-Tytoń E., Słownik dwudziestowiecznej Łodzi. Konteksty historyczne, społeczne, kulturowe, Łódź 2007.
  • Słownik gwary miejskiej Poznania, red. B. Walczak i in. Poznań

    Regionalizmy w mowie mieszkańców miast. Typy regionalizmów językowych. Przegląd słowników (Łódź, Poznań, Warszawa, Kraków), kwestionariusz do badania regionalizmów leksykalnych.

  • Piotrowicz Anna, Typy regionalizmów leksykalnych, Poznań 1991.
  • Kucała M., Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Kraków 1994.

    Gwary miejskie na przykładzie Warszawy i Lwowa.

  • Kurzowa Z., Język południowowschodnich Kresów, rozdział VI : Lwowska gwara miejska, s. 374 - 401.
  • Wieczorkowski B., Słownik gwary warszawskiej XIX wieku, Warszawa 1968, Wstęp

    Folklor miejski. Teksty miejskiego folkloru. Gatunki, cechy stylu.

    Nazewnictwo miejskie. Cechy ogólne i regionalne.

  • Umińska-Tytoń E., Nazewnictwo miejskie wyrazem unifikacji czy regionalizacji?, [w:] Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze 2010, red. S. Borawski, M. Hawrysz, Zielona Góra 2011, s. 225-234.
  • Bieńkowska D., Umińska-Tytoń, Nazewnictwo miejskie Łodzi, wyd. II popr. Łódź 2013.

  • Katedra Historii Języka Polskiego
    Uniwersytetu Łódzkiego

    ul. Pomorska 171/173
    Łódź
    e-mail: khjp.ul@interia.pl